Czy masz ukończone 18 lat?

Potwierdzam, że ukończyłem/am 18 lat:

Potwierdzam Nie potwierdzam

Nalewka


Co to jest nalewka?

Nalewka to wysokoprocentowy (40-45% alkoholu) wyciąg z owoców, kwiatów, ziół lub korzeni. Nalewki powstają w efekcie tzw. maceracji (zalania) wybranych składników alkoholem, co pomaga wydobyć pełnię smaku i aromatu surowca. Nalewki niekiedy są dosładzane miodem lub syropem cukrowym.

Klasyfikacja nalewek

Ze względu na rodzaj użytego surowca (maceratu) nalewki dzieli się na:

  • Owocowe (pierwotna nazwa to ratafia) - np. wiśniówka, malinówka, aroniówka (smorodinówka), dereniówka, pigwówka, jarzębiak
  • Ziołowe - np. nalewka miętowa, benedyktynka, piołunówka
  • Korzenne - np. imbirówka, anyżówka, nalewka czekoladowa, kardamonowa
  • Miodowe - np. krupnik, nalewka miodowa
  • Mieszane - np. kukułkówka (kukułka), żmijówka, lipówka

Ze względu na poziom słodkości nalewki dzieli się na:

  • Wódka smakowa - 0-15 cukru/1 litr gotowego wyrobu
  • Ratafia, nalewka - 15-30 g cukru/1 litr gotowego wyrobu
  • Likier - 30-45 cukru/1 litr gotowego wyrobu
  • Krem - powyżej 45 g cukru/1 litr gotowego wyrobu

Historia nalewek

Określenie ‘nalewka' funkcjonuje w języku polskim od XIX wieku i, co ciekawe, nie ma odpowiednika w żadnym innym języku, co sugerowałoby przynależność tego trunku wyłącznie do tradycji i kultury polskiej. Obecnie, ze względu na pojawiające się na rynku coraz częściej pseudo-nalewkowe trunki (ale nie mające z prawdziwą nalewką wiele wspólnego) coraz częściej mówi się nawet o zastrzeżeniu określenia ‘nalewka' wyłącznie dla tradycyjnych polskich wyrobów - analogicznie jak miało to miejsce z szampanem we Francji.

Pierwszą nalewkę w dzisiejszym rozumieniu przypisuje się Hipokratesowi - stworzył on napój z wina i miodu, z przyprawami, zwany wówczas ‘hipokrasem'. Nieco później arabscy alchemicy wyprodukowali pierwszy bimber, który po doprawieniu ziołami i miodem szybko zyskał popularność jako ‘aqua vitae'. Wkrótce też odkryto wzmacniające działanie alkoholu na zioła i od tego momentu niezwykle popularne na różne schorzenia stały się ziołowe nalewki. Pierwsza nalewka przeznaczona do powszechnego użytku powstała we Włoszech - tzw. rosoglio (w Polsce znane jako 'rosolis').

W Polsce nalewki spopularyzował najprawdopodobniej Henryk Walezy, bardzo szybko apteczka każdego gospodarstwa rozrastała się o coraz to nowe trunki, a receptury przekazywano z pokolenia na pokolenie jak najcenniejsze skarby. Najsłynniejsza nalewka, produkowana już od owych czasów, to krupnik.

Dawniej wszystkie trunki powstałe w procesie macerowania surowca bazowego określano wg poniższej nomenklatury:

  1. Likwor - terminem tym (pochodzącym od francuskiego słowa ‘liqueur') nazywano wyroby ziołowe i korzenne, o przeciętnej zawartości cukru, 20-40 gram/1 litr produktu końcowego
  2. Ratafia - tym terminem określano w XVIII i XIX wieku nalewkę powstałą na bazie owoców. Ratafia i likwor to najbliżsi ‘przodkowie' ówczesnych nalewek.
  3. Likier - nazwa tego trunku to niejako hybryda dawnego ‘likworu' i francuskiego terminu ‘liqueur'. Od połowy XIX w. służyła do określania wyrobów zarówno owocowych, korzennych jak i ziołowych, z tą różnicą, że znacznie słodszych.
  4. Woda - nazwa ta występowała zawsze w parze z jakimś określeniem, np. woda anyżowa, woda kminkowa. Termin stosowany od XVII do XIX wieku.
  5. Infuzja (infuzya) - termin ten oznaczał dosłownie ‘wyciąg' lub ‘napar', był używany w odniesieniu do wszystkich wyciągów z owoców, ziół, korzeni czy nasion, również tych o właściwościach stricte leczniczych.
  6. Kordiał - nazwa o genezie łacińsko-francuskiej, stosowana na określenie najmocniejszych ziołowo-korzennych napojów alkoholowych, używanych przeważnie leczniczo.

Wyrób nalewek

Każdy przepis na nalewkę jest inny, natomiast dość powszechna jest zasada, wg której naczynie do macerowania napełnia się surowcem (owoce, zioła, korzenie itp.) do ¾ jego wysokości i zalewa taką ilością alkoholu, która wszystko przykryje. Proces maceracji trwa średnio 2 do 6 tygodni, a następnie odfiltrowany płyn przelewa się do szczelnego naczynia, a macerat ponownie zasypuje cukrem (lub zalewa syropem cukrowym). Po upływie kolejnych kilku tygodni powstały syrop łączy się z pierwotnie odfiltrowanym nalewem i odstawia najlepiej w zaciemnione miejsce.

Jak i kiedy podawać nalewki?

Nalewki serwuje się w szklanej lub kryształowej karafce - najlepiej bezbarwnych, tak aby móc podziwiać barwę trunku. Nalewkę podajemy w małych kieliszkach (nie większe niż 50 ml) na długiej nóżce, najlepiej z grubego szkła. Ilość nalewki w kieliszku nie powinna przekraczać 2/3 jego wielkości.
Nalewek nie podajemy z lodem ani nie rozcieńczamy.
Nalewki możemy podawać dość dowolnie - zarówno przed (aperitif), po posiłku (digestif), do lodów i deserów, a także (w odróżnieniu od likierów!) - do mięs i pikantnych dań.

Nalewka - zwyczaje i ciekawostki

Jednym z ciekawszych zwyczajów związanym z nalewkami jest ten sięgający czasów Polski Szlacheckiej, kiedy to panny na wydaniu samodzielnie zbierały owoce, a następnie przygotowywały nalewkę. Jeżeli kawaler starający się o rękę wybranki został poczęstowany nalewką, była to jednoznaczna odpowiedź, że został przyjęty. Jeżeli nie - dostawał słynną czarną polewkę.

Równie ciekawy zwyczaj dotyczy przygotowywania nalewki z okazji narodzin dziecka. Owoce na nalewkę zbierano, gdy kobieta była w ciąży, natomiast nalewkę otwierano dopiero na jego weselu!

Komentarze


myślałem, że znajdę tutaj jakieś przepisy na nalewki ale dzięki za pomysły. Najlepiej wspominam jarzębiaczek dziadka, niestety nie zdążyłem poprosić go o przepis - teraz trudno o dobre owoce aby stworzyć coś ciekawego, gdzie te lata 90'

Skomentuj